หลายคนอาจสังเกตว่า สิวมักขึ้นช่วงก่อนมีประจำเดือน โดยเฉพาะบริเวณคาง กรอบหน้า หรือแนวขากรรไกร ทั้งที่ช่วงอื่นผิวก็ปกติดี
อาการนี้เรียกว่า “สิวฮอร์โมน” (hormonal acne) ซึ่งพบได้บ่อยในผู้หญิงวัยทำงาน และเกี่ยวข้องโดยตรงกับการเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมนในร่างกาย
ทำไมสิวถึงขึ้นก่อนมีประจำเดือน
1) ฮอร์โมนแอนโดรเจน (Androgen) เพิ่มขึ้น
ในช่วงก่อนมีประจำเดือน ระดับฮอร์โมนเพศหญิง (เอสโตรเจน) จะลดลง ขณะที่ ฮอร์โมนแอนโดรเจน มีอิทธิพลมากขึ้น ส่งผลให้ต่อมไขมันผลิตน้ำมัน (sebum) มากขึ้น น้ำมันส่วนเกินนี้สามารถไปอุดตันรูขุมขน และเป็นหนึ่งในปัจจัยสำคัญของการเกิดสิว
ฮอร์โมนแอนโดรเจนมีบทบาทสำคัญในการกระตุ้นการผลิตน้ำมันผิว ซึ่งเกี่ยวข้องกับการเกิดสิวโดยตรง
2) รูขุมขนอุดตันง่ายขึ้น
เมื่อมีน้ำมันมากขึ้น ร่วมกับเซลล์ผิวที่ตายแล้ว ทำให้เกิดการอุดตันในรูขุมขน (comedone formation) ซึ่งเป็นจุดเริ่มต้นของการเกิดสิว
3) การอักเสบของผิวเพิ่มขึ้น
สิวไม่ได้เกิดจากการอุดตันเพียงอย่างเดียวแต่ยังเกี่ยวข้องกับกระบวนการอักเสบของผิว (inflammation)
ในช่วงก่อนมีประจำเดือน ร่างกายอาจมีความไวต่อการอักเสบมากขึ้น ทำให้สิวที่เกิดมีแนวโน้มเป็น
- สิวอักเสบ
- สิวหัวหนอง
- หรือสิวที่เจ็บ
4) ปัจจัยเสริมจากพฤติกรรมช่วงก่อนมีประจำเดือน
ช่วงก่อนมีประจำเดือน หลายคนอาจมีพฤติกรรมที่กระตุ้นสิวโดยไม่รู้ตัว เช่น
- เครียดมากขึ้น
- นอนน้อย
- รับประทานอาหารหวานหรือมันมากขึ้น
ความเครียดสามารถกระตุ้นฮอร์โมนบางชนิดที่มีผลต่อการเกิดสิวได้
สิวช่วงนี้มักขึ้นตรงไหน
สิวฮอร์โมนมักขึ้นบริเวณ:
- คาง
- กรอบหน้า
- แนวขากรรไกร
- บางครั้งอาจลามมาที่คอ
ซึ่งเป็นบริเวณที่ไวต่อฮอร์โมนมากกว่าส่วนอื่นของใบหน้า
วิธีดูแลสิวช่วงก่อนมีประจำเดือน
1) รักษาความสะอาดผิวอย่างสม่ำเสมอ
- ล้างหน้าอย่างอ่อนโยน
- หลีกเลี่ยงการใช้ผลิตภัณฑ์ที่อุดตันผิว
2) หลีกเลี่ยงการแกะหรือบีบสิว
เพราะอาจทำให้
- อักเสบมากขึ้น
- และเพิ่มโอกาสเกิดรอยสิว
3) เลือกวิธีดูแลให้เหมาะกับ “ชนิดของสิว”
ในกรณีที่เป็น สิวอักเสบหรือสิวหัวหนอง
การใช้ แผ่นแปะสิวชนิดไฮโดรคอลลอยด์ (hydrocolloid) อาจช่วย
- ปกป้องสิวจากสิ่งสกปรก
- ลดการสัมผัสหรือแกะสิว
- ช่วยดูดซับของเหลวจากสิว
Hydrocolloid dressing สามารถช่วยจัดการสารคัดหลั่งและปกป้องผิวในบริเวณที่มีแผลหรือสิว
4) จัดการความเครียดและการพักผ่อน
- นอนหลับให้เพียงพอ
- ลดความเครียด
- ออกกำลังกายเบา ๆ
เมื่อไหร่ควรปรึกษาแพทย์
- สิวขึ้นรุนแรงทุกเดือน
- เป็นสิวอักเสบจำนวนมาก
- มีรอยแผลเป็นหรือรอยดำชัด
แพทย์ผิวหนังสามารถช่วยประเมินและให้คำแนะนำที่เหมาะสมกับสภาพผิวแต่ละคน
—
สรุป สิวที่ขึ้นก่อนมีประจำเดือนเกิดจาก
การเปลี่ยนแปลงของฮอร์โมน การผลิตน้ำมันเพิ่มขึ้น และการอักเสบของผิว
แม้จะเป็นเรื่องที่พบได้บ่อย แต่การดูแลผิวอย่างเหมาะสมและเข้าใจสาเหตุ จะช่วยลดความรุนแรงของสิวในแต่ละรอบเดือนได้
—
แหล่งอ้างอิง
- JCAD Online Editor (2009). Hormonal Treatment of Acne in Women | JCAD – The Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology. [online] https://jcadonline.com/hormonal-treatment-of-acne-in-women/.
- Nguyen, N., Dulai, A.S., Adnan, S., Khan, Z. and Sivamani, R.K. (2025). Narrative Review of the Use of Hydrocolloids in Dermatology: Applications and Benefits. https://doi.org/10.3390/jcm14041345.
- Tanghetti, E.A. (2013). The Role of Inflammation in the Pathology of Acne. The Journal of Clinical and Aesthetic Dermatology, [online] https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC3780801/.
- Yang, J., Yang, H., Xu, A. and He, L. (2020). A Review of Advancement on Influencing Factors of Acne: An Emphasis on Environment Characteristics. Frontiers in Public Health, [online] https://doi.org/10.3389/fpubh.2020.00450.