อาการ “ปวดคอ บ่า ไหล่ร้าวลงแขน” ไม่ได้เป็นเพียงความเมื่อยล้าจากการนั่งทำงานนานเสมอไป แต่ในบางกรณีอาจเกี่ยวข้องกับ เส้นประสาทหรือโครงสร้างกระดูกสันหลัง ซึ่งต้องให้ความสำคัญมากขึ้น
โดยเฉพาะพนักงานออฟฟิศที่ต้องนั่งทำงานในท่าเดิมซ้ำ ๆ เป็นเวลานาน มีความเสี่ยงต่อการเกิดอาการลักษณะนี้มากกว่าคนทั่วไป
สาเหตุที่พบบ่อย
1) กล้ามเนื้อคอและบ่าตึง (Muscle strain / Myofascial pain)
สาเหตุ
เกิดจากการใช้งานกล้ามเนื้อซ้ำ ๆ เช่น
- นั่งหน้าคอมพิวเตอร์นาน
- คอยื่นไปข้างหน้า
- เกร็งไหล่โดยไม่รู้ตัว
ลักษณะอาการ
- ปวดตึงบริเวณคอ บ่า ไหล่
- อาจร้าวลงแขนได้ แต่ไม่ชัดเจนเป็นแนวเส้น
- กดเจ็บเป็นจุด (trigger point)
กล้ามเนื้อตึงหรือ trigger point สามารถทำให้เกิดอาการปวดร้าว ไปยังบริเวณใกล้เคียงได้ รวมถึงแขน
2) เส้นประสาทถูกกดทับ (Cervical radiculopathy)
สาเหตุ
เกิดจากการที่เส้นประสาทบริเวณคอถูกกด เช่น
- หมอนรองกระดูกคอเสื่อม
- หมอนรองกระดูกปลิ้น (disc herniation)
ลักษณะอาการ
- ปวดร้าวลงแขนเป็นแนว
- ชา หรือรู้สึกเหมือนไฟช็อต
- อาจมีอาการอ่อนแรงของแขนหรือมือร่วมด้วย
Cervical Radiculopathy มักทำให้เกิดอาการปวด ชา หรืออ่อนแรงตามแนวเส้นประสาทที่ถูกกดทับ
3) ท่าทางการทำงานที่กดทับเส้นประสาท (Postural nerve compression)
สาเหตุ
- นั่งคอยื่นเป็นเวลานาน
- ไหล่งุ้ม
- จัด workstation ไม่เหมาะสม
ลักษณะอาการ
ท่าทางเหล่านี้สามารถเพิ่มแรงกดต่อกระดูกสันหลังส่วนคอ และอาจทำให้เกิดการระคายเคืองต่อเส้นประสาทได้
Posture ที่ไม่เหมาะสมมีความสัมพันธ์กับอาการปวดคอและไหล่ รวมถึงอาการร้าวไปยังแขนในบางกรณี
4) ภาวะเอ็นและข้อต่ออักเสบ (Soft tissue inflammation)
การใช้งานกล้ามเนื้อและข้อต่อซ้ำ ๆ อาจทำให้เกิดการอักเสบของเนื้อเยื่อรอบ ๆ ซึ่งส่งผลให้เกิดอาการปวดและร้าวได้
อาการแบบไหน “ควรระวัง” มากกว่าปกติ
แม้อาการปวดคอ บ่า ไหล่ จะพบได้บ่อยในคนทำงาน แต่หากมีอาการต่อไปนี้ ควรให้ความสำคัญเป็นพิเศษ
- ปวดร้าวลงแขนเป็นแนวชัดเจน
- มีอาการชา หรือเข็มทิ่มบริเวณแขน/มือ
- กล้ามเนื้ออ่อนแรง หยิบจับของไม่ถนัด
- ปวดต่อเนื่องไม่ดีขึ้น
- ปวดมากขึ้นเมื่อขยับคอ
อาการเหล่านี้อาจบ่งบอกถึง การเกี่ยวข้องของเส้นประสาท และควรพิจารณาปรึกษาแพทย์
ออฟฟิศซินโดรม vs เส้นประสาทกดทับ ต่างกันอย่างไร?
| ลักษณะอาการ | กล้ามเนื้อตึง (Office Syndrome) | เส้นประสาทกดทับ |
| ลักษณะปวด | ปวดตึง หนัก ๆ | ปวดร้าวเป็นแนว |
| อาการชา | พบน้อย | พบได้บ่อย |
| จุดกดเจ็บ | มีชัด | ไม่ชัด |
| อาการอ่อนแรง | ไม่มี | อาจมี |
แนวทางดูแลเบื้องต้น
- ปรับท่านั่งและระดับหน้าจอให้เหมาะสม
- หลีกเลี่ยงการนั่งต่อเนื่องเป็นเวลานาน
- ยืดกล้ามเนื้อคอ บ่า ไหล่ ระหว่างวัน
- หลีกเลี่ยงการเกร็งไหล่
ในกรณีที่เป็นอาการตึงกล้ามเนื้อ การใช้ ความร้อนเพื่อช่วยผ่อนคลายกล้ามเนื้อ อาจช่วยให้รู้สึกสบายขึ้นได้ในบางกรณี อย่างไรก็ตาม หากมีอาการเข้าข่ายเส้นประสาทกดทับ ไม่ควรพึ่งการดูแลเบื้องต้นเพียงอย่างเดียว
—
สรุป
อาการปวดคอ บ่า ไหล่ร้าวลงแขน อาจมีตั้งแต่สาเหตุที่ไม่รุนแรง เช่น กล้ามเนื้อตึง ไปจนถึงภาวะที่เกี่ยวข้องกับเส้นประสาท การสังเกตลักษณะอาการของตนเองจึงเป็นสิ่งสำคัญ
หากอาการไม่ดีขึ้น หรือมีอาการชาและอ่อนแรงร่วมด้วย ควรปรึกษาแพทย์เพื่อการวินิจฉัยที่เหมาะสม
—
แหล่งอ้างอิง
- AAOS (n.d.). Cervical Radiculopathy (Pinched Nerve) – OrthoInfo – AAOS. [online] https://orthoinfo.aaos.org/en/diseases–conditions/cervical-radiculopathy-pinched-nerve/.
- Cleveland Clinic (2022). Cervical Radiculopathy (Pinched Nerve in Neck): Symptoms & Treatment. [online] https://my.clevelandclinic.org/health/diseases/22639-cervical-radiculopathy-pinched-nerve.
- NHS (2017). Cervical spondylosis. [online] https://www.nhs.uk/conditions/cervical-spondylosis/.
- Mayo Clinic (2023). Pinched nerve – Symptoms and causes. [online] https://www.mayoclinic.org/diseases-conditions/pinched-nerve/symptoms-causes/syc-20354746.