การดูแลแผลในเด็กเป็นหนึ่งในทักษะสำคัญที่ผู้ปกครองควรมี เพราะเด็กวัยนี้ชอบวิ่งเล่น ซุกซน เป็นธรรมชาติของการเรียนรู้ แต่ก็มีโอกาสเกิดแผลถลอกหรือขีดข่วนได้ง่าย หากดูแลไม่ถูกวิธี อาจเสี่ยงต่อการติดเชื้อ สำหรับคำถามยอดฮิต “เป็นแผล ควรใช้พลาสเตอร์ไหม?” เรามีคำตอบแบบละเอียดมาฝากค่ะ
พลาสเตอร์คืออะไร และใช้กับแผลประเภทใด
พลาสเตอร์ปิดแผล คืออุปกรณ์สำคัญที่ช่วยปกป้องบาดแผลขนาดเล็กไม่ให้สัมผัสกับสิ่งสกปรกหรือเชื้อโรคโดยตรง ช่วยให้แผลหายเร็วขึ้นเมื่อใช้ถูกวิธี
“แผลแบบนี้” ติดพลาสเตอร์ได้เลย!
พลาสเตอร์ไม่ได้มีไว้แค่กันเชื้อโรค แต่ยังช่วยสร้างสภาวะที่เหมาะสมให้แผลสมานตัวเร็วขึ้น หากลูกมีแผลลักษณะต่อไปนี้ แนะนำให้หยิบพลาสเตอร์มาใช้ได้เลยครับ
- แผลถลอกตื้นๆ เช่น หกล้มเข่าครูดพื้น ข้อศอกถลอก
- แผลมีดบาดเล็กน้อย แผลขีดข่วนที่ปากแผลไม่กว้าง และเลือดหยุดไหลแล้ว
- แผลในจุดเสี่ยง แผลที่อยู่นอกร่มผ้า ซึ่งเสี่ยงต่อการโดนฝุ่น แมลง หรือเสียดสีกับเสื้อผ้า
พลาสเตอร์ช่วยเรื่องใดบ้าง
- ป้องกันฝุ่น เชื้อโรค และสิ่งสกปรกต่างๆ ที่อาจก่อให้เกิดการติดเชื้อ
- ช่วยให้แผลหายไวขึ้นในภาวะแวดล้อมที่ชื้นเล็กน้อย (moist wound healing)
- ลดการเกาหรือแกะแผลโดยไม่ตั้งใจ โดยเฉพาะในเด็กเล็ก
ประโยชน์และข้อควรระวังในการใช้พลาสเตอร์กับเด็ก
ประโยชน์
- ควบคุมสิ่งแวดล้อมรอบแผล ลดโอกาสติดเชื้อ
- ช่วยเพิ่มความมั่นใจให้เด็กที่ตกใจหรือกลัวเลือดเห็นแผล
- ใช้งานง่าย พกสะดวกเมื่อไปนอกบ้าน
ข้อควรระวัง
แม้พลาสเตอร์จะเป็นตัวช่วยที่ดี แต่ก็มีข้อยกเว้นครับ หากเจอสถานการณ์แบบนี้ คุณพ่อคุณแม่ควรพิจารณาให้ดี หรือปรึกษาแพทย์ก่อน
- แผลลึกหรือเลือดไหลไม่หยุด: หากแผลกว้าง ลึก หรือห้ามเลือดไม่ได้ภายใน 5-10 นาที ควรรีบไปโรงพยาบาลเพื่อเย็บแผล แทนการแปะพลาสเตอร์เองครับ
- แผลติดเชื้อ สังเกตว่าแผลบวมแดงร้อน มีหนอง หรือลูกมีไข้ การปิดพลาสเตอร์ทับอาจทำให้เชื้อลุกลาม ควรพาไปพบแพทย์เพื่อรับยาฆ่าเชื้อ
- ลูกแพ้กาว หากเคยติดแล้วผิวรอบๆ แดงเห่อ เป็นผื่นคัน (Contact Dermatitis) ควรหลีกเลี่ยงพลาสเตอร์แบบเดิม และเปลี่ยนไปใช้ผ้าก๊อซพันแผล หรือพลาสเตอร์สำหรับผิวแพ้ง่ายแทน
วิธีใช้พลาสเตอร์สำหรับเด็กอย่างถูกวิธี
4 สเต็ป วิธีทำแผล ให้ลูกน้อยฉบับถูกต้อง ปลอดภัย หายไว
เมื่อประเมินแผลแล้วว่าจัดการเองได้ ให้เริ่มขั้นตอนการ ปฐมพยาบาลเบื้องต้น ดังนี้ครับ
- 1. ล้างมือให้สะอาดก่อนเสมอ
ก่อนจะแตะตัวลูกหรือแผล ผู้ปกครองต้องล้างมือให้สะอาดด้วยสบู่ เพื่อป้องกันการนำเชื้อโรคจากมือเราไปสู่แผลลูก
- 2. ล้างแผลด้วยน้ำเกลือ
ใช้น้ำเกลือปราศจากเชื้อ (Normal Saline) ล้างเศษฝุ่น ดิน หรือทรายออกจากแผลให้เกลี้ยง หากไม่มีน้ำเกลือ สามารถใช้น้ำสะอาดไหลผ่านได้ครับ (หลีกเลี่ยงแอลกอฮอล์ราดแผลสด เพราะจะทำให้ลูกแสบและแผลหายช้า)
- 3. ซับให้แห้ง แล้วทายา (ถ้าจำเป็น)
ใช้ผ้าก็อซสะอาดซับรอบแผลให้แห้งสนิท หากแผลเสี่ยงติดเชื้ออาจแต้มยาฆ่าเชื้อ เช่น โพวิโดน-ไอโอดีน บางๆ
- 4. ปิดจบด้วยพลาสเตอร์คุณภาพดี
เลือกพลาสเตอร์ขนาดพอดีแผล ปิดลงไปโดยไม่ดึงรั้งจนแน่นเกินไป เพื่อให้เลือดยังไหลเวียนได้ดี
เคล็ดลับเลือกพลาสเตอร์ เพื่อผิวลูกที่บอบบาง
ผิวเด็กไม่เหมือนผู้ใหญ่ การเลือกอุปกรณ์จึงต้องใส่ใจเป็นพิเศษ
– เลือกแบบ Hypoallergenic ระบุว่าอ่อนโยนต่อผิว ลดโอกาสแพ้กาว
– เลือกแบบกันน้ำ (Waterproof) หากลูกต้องอาบน้ำหรือเล่นเหงื่อเยอะ เพื่อป้องกันแผลเปื่อยยุ่ย
– ลายน่ารักช่วยได้ พลาสเตอร์ลายการ์ตูนจะช่วยปลอบขวัญ และเปลี่ยนความกลัวของลูกให้กลายเป็นเรื่องสนุกขึ้นได้ครับ
ตัวอย่างเหตุการณ์และคำแนะนำในการดูแลแผล
ลูกล้มขณะวิ่ง ถลอกที่เข่า
– การดูแล ล้างแผล → ทายาฆ่าเชื้อ → แปะพลาสเตอร์เพื่อกันฝุ่นและการเกา
ลูกแพ้กาวพลาสเตอร์
– การดูแล ทดลองแปะบริเวณแขนก่อน แล้วสังเกตภายใน 24 ชม. หากไม่มีผื่นจึงนำมาใช้ที่แผลจริง
สงสัยแผลติดเชื้อ (บวม แดง มีหนอง)
– อย่าใช้พลาสเตอร์ซ้ำ ควรพาลูกไปพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นแผลติดเชื้อที่ต้องใช้ยาฆ่าเชื้อชนิดรับประทานหรือยาทาเฉพาะทาง
—
สรุปสั้น ๆ สำหรับผู้ปกครอง
คำตอบของคำถามที่ว่า “เป็นแผล ควรติดพลาสเตอร์ไหม?” คือ “ควรติด” สำหรับแผลถลอกและแผลสดทั่วไปครับ เพราะช่วยกันเชื้อโรคและทำให้แผลหายไวกว่า แต่หัวใจสำคัญคือ ความสะอาด ต้องหมั่นเปลี่ยนพลาสเตอร์ทุกวัน หรือเปลี่ยนทันทีที่เปียกชื้น/สกปรก
—
แหล่งอ้างอิง
- Brennan, D. (2021). Rubbing Alcohol vs. Hydrogen Peroxide. [online] WebMD. Available at: https://www.webmd.com/first-aid/difference-between-rubbing-alcohol-hydrogen-peroxide.
- Junker, J. P., et al. (2013). “Clinical Impact upon Wound Healing and Inflammation in Moist, Wet, and Dry Environments.” Advances in Wound Care. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24587972/
- Koller, D., & Goldman, R. D. (2012). “Distraction techniques for children undergoing procedures.” Canadian Family Physician. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/21925588/
- Tam, I., Wang, J.X. and Yu, J.D. (2020). Identifying Acrylates in Medical Adhesives. https://doi.org/10.1097/der.0000000000000584.
Winter, G. D. (1962). “Formation of the scab and the rate of epithelization of superficial wounds in the skin of the young domestic pig.” https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/14007593/ Lorem ipsum dolor sit amet, consectetur adipiscing elit. Ut elit tellus, luctus nec ullamcorper mattis, pulvinar dapibus leo.
